محمد نريماني Mohammad Narimani
تاریخ تولد :  1358/05/17 Date of Birth : Wednesday,  August 8,  1979
محل تولد:  اصفهان Place of Birth: Isfahan
ملیت:  ایرانی Nationality: Iranian
متاهل Marital Status: Married

انواع افزایش سرمایه شرکتها در بورس ایران

انواع افزایش سرمایه شرکتها در بورس ایران

افزایش سرمایه یعنی افزایش تعداد سهام منتشره توسط شرکت‌های سهامی

همه شرکت ها در طی چرخه حیات خود در مقاطعی از زمان به دلایل مختلف نیاز به منابع مالی بیشتری نسبت به آنچه که در اختیار دارند، پیدا می کنند. یکی از روش هایی که می توانند به این منابع مالی جدید دست پیدا بکنند انواع افزایش سرمایه ها است.در بورس حتی خبر افزایش سرمایه یک شرکت نیز می تواند قیمت سهام آن را دستخوش تغییرات قابل توجهی بکند.
هرگاه شرکت برای توسعه فعالیت‌های خود به منابع مالی جدید نیاز داشته باشد، با پیشنهاد هیئت مدیره، سهامداران شرکت ، افزایش سرمایه را در جلسه مجمع عمومی فوق‌العاده مورد بررسی و رأی‌گیری قرار می‌دهند تا سرمایه شرکت به میزان مورد نظر افزایش یابد.
همانطور که گفته شد افزایش سرمایه یکی از روش های تامین مالی شرکتهاست.  شرکتها برای اینکه بتوانند فعالیت های خود را توسعه دهند و قدرت رقابت خود را حفظ و یا افزایش دهند اقدام به افزایش سرمایه می کنند.در برخی از مواقع نیز این کار به منظور اصلاح و بهبود ساختار مالی شرکت صورت می گیرد. این تامین منابع مالی جدید می تواند به شکل های مختلفی صورت پذیرد. هنگامی که یک شرکت در بورس اوراق بهادار بخواهد سرمایه خود را افزایش دهد باید تعدادی سهام جدید منتشر کند و به سهامداران بفروشد تا مبلغ مورد نیاز برای افزایش سرمایه را تأمین کند. تفاوت اصلی بین انواع روش های افزایش سرمایه،در محل تامین این منابع جدید است.

 

پس افزایش سرمایه شرکت‌ها عموماً به یکی از دو دلیل زیر است:

۱- تامین منابع مالی جدید برای گسترش فعالیت‌های شرکت

۲-  اصلاح ساختار سرمایه شرکت

 

معمولا روند افزایش سرمایه ها به ترتیب زیر می باشد :

۱- پیشنهاد افزایش سرمایه توسط هیئت مدیره
۲- اظهار نظر بازرس قانونی شرکت
۳- صدور مجوز توسط سازمان بورس
۴- آگهی دعوت به مجمع توسط شرکت
۵- تشکیل مجمع
۶- ثبت افزایش سرمایه
۷- بازگشایی پس از مجمع با توجه به قانون جدید

 

توجه: هر کدام از بند های فوق پروسه زمانی یک تا چند ماهه خواهد داشت

 نکته: در افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی و یا سود انباشته اگر درصد این افزایش سرمایه زیر ۲۰۰% باشد نیازی به ثبت نبوده و میتواند پس از درج آگهی تشکیل مجمع بر روی کدال، بازگشایی گردد. اما افزایش سرمایه های بالای ۲۰۰% منوط به ثبت بوده و تا زمانی که سهام جایزه بر روی پرتفوی ننشسته است ، سهم بازگشایی نخواهد شد

 

 انواع افزایش سرمایه شرکتها در بورس ایران :

افزایش سرمایه شرکت‌ها از منابع متفاوتی تامین می شود، بنابراین روش‌های مختلفی دارد. اگر بخواهیم بر این اساس (روش تامین مالی) افزایش سرمایه را بررسی کنیم به ۴ روش زیر خواهیم رسید:

۱-  افزایش سرمایه از محل سود انباشته (سود های پرداخت نشده سال‌های قبل)

۲- افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی‌های شرکت

۳-  افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و محل مطالبات حال شده

۴-  افزایش سرمایه از محل سلب حق تقدم

 

۱-  افزایش سرمایه از محل سود انباشته (سود های پرداخت نشده سال‌های قبل )

بخشی از سود سالانه شرکت‌ها در حساب سود انباشته آن‌ها ذخیره می‌شود. این مقدار از سود در زمان مناسب به عنوان افزایش سرمایه با انتشار سهام جدید به حساب سرمایه شرکت منتقل می‌شود. این اوراق جدید به نسبت دارایی سهامداران قبلی بین آن‌ها تقسیم می‌شود. به تفسیر دیگر، سودهایی که در سال‌های گذشته بین سهامداران تقسیم نشده است در جهت جبران و احیاء مخارج مورد نیاز برای سرمایه‌گذاری‌های جدید و سایر عملیات شرکت به کار گرفته شده و عملاً جریان نقدینگی جدیدی به شرکت ورود پیدا نمی‌کند. همانطور که مشخص است در این حالت سهامداران پولی برای خرید اوراق جدید تزریق نمی‌کنند، به همین دلیل اصطلاحاً به سهام تعلق گرفته به سهامداران “سهام جایزه” می‌گویند. این سهام جایزه به همه سهامداران تعلق دارد و سهامداران بدون نیاز به پرداخت هیچ گونه وجهی، مالک سهام جایزه شده به نحوی که میزان مالکیت سهامداران در آن شرکت پس از این نوع افزایش سرمایه تغییری نخواهد کرد.

 

افزایش سرمایه از محل سود انباشته (سود های پرداخت نشده سال‌های قبل )

 

 

۲- افزایش سرمایه از محل  تجدید ارزیابی‌های شرکت

یکی دیگر از انواع افزایش سرمایه شرکتها در بورس ایران زمانی است که قدرت خرید پول کشورها کم شده وتورم در آن ها افزایش می یابد، شاهد افزایش تغییرات در قیمت نسبی کالا و خدمات هستیم. این امر خصوصا در زمان استفاده از سازوکار چند نرخی بودن ارز، سبب اختلاف شدید میان بهای تمام شده (ارزش تاریخی) دارایی های ثابت و سرمایه گذاری‌های بلند مدت با ارزش های جدید و جاری می شود. ارزش‌های جاری در حقیقت نمایانگر واقعیت های اقتصادی هستند و این اختلاف ایجاد شده سبب خواهد شد تا اطلاعات موجود برای گرفتن تصمیم‌های اقتصادی، نارسا و غیرقابل توجیه شوند. تجدید ارزیابی دارایی‌ها یکی از روش‌هایی است که نقصان و نامربوط بودن اطلاعات را تا حدی رفع می‌کند.

قیمتی که در تجدید ارزیابی برای ارزش ثبت شده یک دارایی تعیین می شود، مازاد تجدید ارزیابی نامیده می‌شود. این مازاد محاسبه شده، به عنوان درآمد (عایدی) یا چیزی شبیه آن محسوب نمی شود. زیرا این روش (تجدید ارزیابی) فقط منتسب کردن ارزش های جدید به دارایی های موجود و اتفاقی است و مبنی بر ایجاد درآمد ویا عایدی نیست. در این روش افزایش ارزش دفتری یک دارایی ثابت مشهود که به عنوان یک درآمد غیرعملیاتی تحقق نیافته از محل تجدید ارزیابی خواهد بود، به صورت مستقیم و با نام “مازاد تجدید ارزیابی” به ثبت می‌رسد. این “مازاد تجدید ارزیابی” به عنوان بخشی از حقوق صاحبان سرمایه در ترازنامه آمده و در صورت سود و زیان جامع نیز منعکس می شود.
در افزایش سرمایه به روش تجدید ارزیابی، با درنظر گرفتن اینکه حساب افزایش سرمایه به روش مذکور اندوخته ای غیرقابل تقسیم خواهد بود و به عنوان بخشی از حقوق صاحبان سیرمایه محسوب می شود، در هر دوره مالی به مقدار استهلاک ناشی از مابه التفاوت تجدید ارزیابی به عنوان هزینه منظور شده و به حساب افزایش سرمایه منتقل می شود. سهامداران باید به این نکته توجه داشته باشند که از آنجا که مازاد تجدید ارزیابی به عنوان عایدی و چیزی شبیه به آن محسوب نمی شود، ارزش ذاتی شرکت تغییری نخواهد کرد.

 در یک کلام به روز کردن ارزش دارایی های شرکت نسبت به اخرین ارزیابی انجام شده شرکت

 

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی‌های شرکت

 

 

۳- افزایش سرمایه از محل  آورده_نقدی و مطالبات حال شده

همانطور که در مورد انواع افزایش سرمایه شرکتها در بورس ایران ردیف ۱ بیان شد شرکت اگر اندوخته و یا سود انباشته ای داشته باشد میتواند اقدام به افزایش سرمایه کند حال اگر شرکت اندوخته و یا سودانباشته ای نداشته باشد و یا نخواهد از این محل برای افزایش سرمایه استفاده کند می تواند از محل آورده نقدی سهامداران اقدام به افزایش سرمایه کند. در این حالت از سهامداران خواسته میشود که مبلغ جدیدی را برای افزایش دادن سرمایه به شرکت بیاورند و با این کار حق بهره‌مندی از حق تقدم را برای خود محفوظ داشته اند.

شرکت با تصویب مجمع عمومی فوق‌العاده تصمیم می‌گیرد تا از محل آورده نقدی ، اقدام به افزایش سرمایه کند. بنابراین با توجه به اینکه افزایش سرمایه از این روش، مستلزم تأمین منابع جدید از سوی سهامداران فعلی شرکت است، شرکت حق استفاده و حضور در این افزایش سرمایه را ابتدا به سهامداران می‌دهد. به این صورت که اوراقی تحت عنوان حق تقدم سهام در اختیار سهامداران فعلی قرار می گیرد.سهامدار در مدت زمان مجاز برای معاملات این اوراق می تواند یکی از دو اقدام زیر را انجام دهد:

 

پرداخت قیمت سهام

در این روش سهامداران به ازای هر سهم باید مبلغی را به شرکت پرداخت نمایند. این مبلغ ممکن است به اندازه ارزش اسمی هر سهم که در ایران برابر است با ۱۰۰۰ ریال است باشد و یا بیشتر از این مبلغ بوده و تا قیمت روز هر سهم تعیین شود.همانطور که بیان شد معمولا در ایران از سهامداران می خواهند که به ازای هر سهم ۱۰۰تومان (ارزش اسمی) به حساب شرکت واریز کنند اما اگر این عدد بیشتر از این مبلغ باشد تحت عنوان صرف سهام در قسمت حقوق صاحبان سهام در سمت چپ ترازنامه شرکت نشان داده می شودکه بر طبق قانون تجارت حساب صرف سهام نمی تواند به عنوان سود بین سهامداران شرکت توزیع شود. به عنوان مثال چنانچه از سهامداران خواسته شود که بجای ارزش اسمی هر سهم، مبلغ ۱۲۰ تومان برای هر سهم واریز کنند، ۲۰ تومانی که مازاد بر ارزش اسمی از سهامدار دریافت میشود، به عنوان صرف سهام در نظر گرفته خواهد شد.

 

فروش حق تقدم

به جز پرداخت مبلغ اسمی هر سهم، سهامدار قبلی می تواند نسبت به فروش این اوراق در مدت زمانی که برای ان تعیین می شود اقدام نماید. اگر سهامداران به هر علتی تمایل نداشته باشند که از حق تقدم های خود استفاده کنند می توانند این اوراق را به سرمایه گذاران دیگر بفروشند که این نقل و انتقال از طریق شرکت های کارگزاری بورس اوراق بهادار و فرابورس ایران امکان پذیر است. خریداراوراق حق تقدم، بایدعلاوه بر پرداخت مبلغی که بابت حق تقدم به فروشنده می پردازند مبلغ مطالبه شده توسط شرکت را نیز به حساب شرکت واریز نماید. باید توجه داشت که معمولا مهلت استفاده از گواهی های حق تقدم در خرید سهام جدید، در یک بازه زمانی ۶۰ روزه خواهد بود.

 

چنانچه سهامداران در مهلت مقرر اقدام به پذیره نویسی نکنند (یعنی مبلغ مطالبه شده توسط شرکت را واریز نکنند) و یا از فروش گواهی حق تقدم خود صرف نظر کنند، شرکت پس از اتمام دوره پذیره نویسی، گواهی های باقیمانده را به عنوان حق تقدم استفاده نشده از طریق بورس
اوراق بهادار در معرض فروش عمومی (پذیره نویسی عام) قرار می دهد و پس از فروش، مبلغ حاصل از فروش را به حساب سهامداران قبلی واریز می کند. به این صورت افراد جدید می تواند حق تقدم استفاده نشده را خریداری کرده و از این طریق جایگزین سهامداران قبلی شوند.

 

 

#افزایش_سرمایه از محل اورده نقدی و مطالبات حال شده

فرمولهای  محاسبه انواع افزایش سرمایه شرکتها در بورس ایران

افزایش سرمایه از سود انباشته

طبق قانون تجارت شرکت ها موظف هستند سالیانه درصدی از سود خود را نزد خود نگهداری شوند.این سود در حسابی تحت عنوان سود انباشته در صورت های مالی شرکت ثبت می شود.در مواقعی که شرکت سود انباشته مناسبی دارد ، تصمیم می گیرد که افزایش سرمایه خود را از این روش انجام بدهد و با این کار منابع جدید مورد نیاز خود را تامین کند.پس در روش سود انباشته عملا جریان نقدینگی جدید به شرکت وارد نمی شود.پس به دلیل اینکه سهامداران پولی برای سهام جدید خود پرداخت نمی کنند به سهامی که به این روش به سهامدار تعلق می گیرد، سهام جایزه هم گفته می شود.در روش سود انباشته درصد مالکیت شما در شرکت تغییری پیدا نمی کند.یعنی به همان نسبت که سرمایه شرکت زیاد می شود تعداد سهام شما نیز افزایش پیدا می کند.از نظر تئوریک میزان دارایی شما نیز تغییری نمی کند،یعنی به همان نسبت که تعداد سهام شما زیاد می شود قیمت سهام کاهش پیدا می کند.فرمول محاسبه در این روش به شرح زیر است

( درصد افزایش سرمایه :heavy_division_sign: 100 ) = X

( قیمت پایانی سهم قبل از افزایش سرمایه ) :heavy_division_sign: ( 1+ X ) = قیمت جدید سهم بعد از افزایش سرمایه

افزایش سرمایه از محل آورده نقدی

در مواقعی که شرکت سود انباشته مناسبی ندارد و یا می خواهد که منابع مالی جدید به شرکت وارد کند از محل آورده نقدی سهامداران اقدام به افزایش سرمایه می کند. به دلیل اینکه افزایش سرمایه از این روش، نیازمند تأمین منابع جدید از سوی سهامداران فعلی شرکت است، شرکت حق استفاده و حضور در آن را ابتدا به سهامداران شرکت می‌دهد. به این صورت که اوراقی تحت عنوان حق تقدم سهام در اختیار سهامداران فعلی قرار می گیرد.سهامدار در مدت زمان مجاز برای معاملات این اوراق که معمولا ۲ ماه است و به آن مهلت پذیره نویسی گفته می شود،می تواند یکی از دو کار را انجام دهد:

پرداخت مبلغ اسمی سهام: در این روش شما به ازای هر سهم باید مبلغی را دراین بازه زمانی ۲ماهه به شرکت پرداخت نمایید.این مبلغ در ایران معمولا ۱۰۰۰ ریال(قیمت اسمی سهم) است.با این کار پس از طی شدن مراحل افزایش سرمایه،حق تقدم شما تبدیل به سهم عادی می شود.

فروش حق تقدم: اگرشما به هر علتی تمایل نداشته باشید که از حق تقدم های خود استفاده کنید می توانید در این بازه زمانی ۲ ماهه حق تقدم های خود را به سرمایه گذاران دیگر بفروشید.این حق تقدم ها مثل سهام عادی در بورس قابل معامله هستند.مثلا حق تقدم ایران خودرو با نماد خودرو، با نماد خودروح معامله می شود.قیمت حق تقدم به اندازه آورده شما(معمولا ۱۰۰۰ ریال) از قیمت روز سهم اصلی در بازار کمتر است.

:hotsprings:نکته:اگر شما به هر علتی مبلغ اسمی سهام را پرداخت نکنید و همچنین حق تقدم خود را نیز به فروش نرسانید،پس از اتمام مهلت پذیره نویسی حق تقدم سهام شما به فروش می رود.یعنی شرکت حق تقدم های استفاده نشده را از طریق بورس به فروش می رساند و مبلغ حاصل از فروش را بعد از کسر کارمزدها به حساب شما واریز می کند.قیمت فروش در این مواقع معمولا نزدیک به قیمت روزهای آخر پذیره نویسی حق تقدم هاست.

فرمول محاسبه در این روش به شرح زیر است:

(قیمت پایانی سهم قبل از افزایش سرمایه) + (آورده سهامداران × X ) :heavy_division_sign: ( 1+ X ) = قیمت جدید سهم بعد از افزایش سرمایه

 

مثال برای سود انباشته و روش آورده نقدی

روش سودانباشته:
فرض کنید قیمت سهام شرکتی ۲۰۰۰ ریال است و این شرکت از محل سود انباشته ۴۰ درصد افزایش سرمایه میدهد. طبق فرمول ، قیمت هر سهم جدید به صورت زیرمحاسبه خواهد شد:

X=40/100=0.4

قیمت سهم پس از افزایش سرمایه= ۱۴۲۸.۵=۱٫۴÷۲۰۰۰

همانطور که مشاهده می کنید اگر مثلا شما قبل از افزایش سرمایه ۱۰۰۰ سهم ۲۰۰۰ ریالی داشتید پس از آن ۱۴۰۰ سهم ۱۴۲۸ ریالی دارید که مجموع دارایی شما در این ۲ حالت یکی می شود.

 

روش آورده نقدی:

فرض کنید قیمت هر سهم شرکتی ۶۰۰۰ ریال است و این شرکت ازمحل مطالبات و آورده نقدی ۳۰۰ درصد افزایش سرمایه داده و به ازای هر سهم جدید ۱۰۰۰ ریال(یعنی همان ارزش اسمی) از سهامداران مطالبه می‌کند. قیمت هر سهم جدید و همچنین قیمت حق تقدم سهم این شرکت به صورت زیر خواهد بود:

X=300/100=3

ریال۲۲۵۰=۱+۳/(۳ *۱۰۰۰ )+۶۰۰۰=قیمت سهم پس از افزایش سرمایه

ریال۱۲۵۰=۱۰۰۰-۲۲۵۰=قیمت حق تقدم

 

 

فرمول افزایش سرمایه از آورده نقدی

 

 

نکات تکمیلی در ارتباط با افزایش سرمایه ها:

 سوال : آیا در انواع افزایش سرمایه شرکتها در بورس، شرکت نماییم؟
پاسخ: بستگی به محل افزایش سرمایه ، جنس بازار ، نوع شرکت و دیدگاه سهامدار دارد.:question: سوال: کدام یک از افزایش سرمایه ها جذابتر است ؟
پاسخ: معمولا افزایش سرمایه هایی که از محل تجدید ارزیابی و یا سود انباشته هستند جذابیت بیشتری داشته و تقاضای بیشتری از طرف خریداران خواهد داشت

 

سوال: افزایش سرمایه از محل تجدیدارزیابی در چه صورت شامل استهلاک نخواهد شد؟
پاسخ: درصورتی که این امر از طبقه زمین و سایر سرمایه گذاری ها بوده و تجهیزات و یا ساختمان را دخیل ننمایند.سوال: بازگشایی سهم به چه شکل می باشد؟
پاسخ: بستگی به درصد افزایش سرمایه دارد. درصورتی که زیر ۲۰۰% باشد، چند روز پس از درج آگهی تصمیمات مجمع بر روی کدال بازگشایی میگردد که در این صورت سهام جایزه پس از ثبت افزایش سرمایه واریز میگردد اما چنانچه میزان افزایش بیش از ۲۰۰% باشد، بازگشایی سهم منوط به ثبت افزایش سرمایه و واریز سهام جایزه می باشد. در واقع تا زمانی که آگهی ثبت بر روی کدال ننشسته است، سهم بازگشایی نخواهد شد.

سوال: چه مدت طول میکشد تا انواع افزایش سرمایه شرکتها در بورس به ثبت برسد؟
پاسخ: بازه زمانی مشخصی برای این امر تعیین نشده و بسته به تصمیمات شرکت دارد اما معمولا یک تا نهایتا سه ماه، این افزایش ثبت میگردد. قابل ذکر است مهلت قانونی شرکت جهت ثبت ، تا مجمع عمومی سالیانه می باشد اما تاکنون دیده نشده سهمی به مدت طولانی افزایش سرمایه خود را به ثبت نرساند.

 

نکته: شرکت هایی که میزان افزایش سرمایه شان بیش از ۲۰۰% میباشد معمولا سعی بر این دارند افزایش سرمایه را هرچه سریع تر به ثبت برسانند تا سهامشان به مدت طولانی متوقف نماند

سایر مطالب مرتبط با بورس را می توانید 

ديدگاه هاي شما

یک پاسخ به “انواع افزایش سرمایه شرکتها در بورس ایران”

  1. آشنا گفت:

    بسیار عالی وآموزنده

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *